Làng nghề mộc Đông Thượng, phường Tân An, tỉnh Bắc Ninh trước kia thuộc xã Lãng Sơn huyện Yên Dũng lâu này được biết đến là nơi sản xuất ra nhiều đồ gỗ đẹp và uy tín trên thị trường trong và ngoài tỉnh. 

(Cổng vào làng nghề Mộc Đông Thượng)

Làng Đông Thượng ban đầu có 65 hộ gia đình, thu nhập của người dân chủ yếu từ trồng trọt và chăn nuôi. Năm 1965, đã có một số hộ dân bắt đầu chuyên về nghề mộc, đầu tiên là các sản phẩm làm bằng tre ngâm như: Tràng kỷ, chõng tre, giường và khung nhà làm bằng tre... Nhận thấy nghề này có thu nhập cao hơn từ nông nghiệp, sản phẩm bán chạy, người dân trong làng bắt đầu cho con em theo học nghề ngày càng đông, đến năm 1975, toàn làng nghề Đông Thượng có gần 40% số hộ lao động làm nghề, vào khoảng năm 1980 là thời hưng thịnh có tới khoảng 70% số hộ có lao động làm nghề, thương hiệu “Làng nghề mộc Đông Thượng” bắt đầu được xây dựng từ đây.

Đến năm 2010, làng nghề mộc Đông Thượng đã được công nhận là làng nghề truyền thống. Phát huy những giá trị tốt đẹp sẵn có, các hộ trong làng nghề đã bám trụ sản xuất để giữ vững nghề mộc vốn có của mình. Nhiều hộ đã có của ăn của để, kinh tế ổn định, tạo nhiều công ăn việc làm cho những lao động khác tại địa phương.

(Xưởng sản xuất đồ Mộc mỹ nghệ của anh Bùi Văn Tuấn - Đông Thượng)

Hiện nay, ngoài số ít thế hệ cao niên còn sức khỏe gắn bó với nghề thì trên địa bàn có rất đông thế hệ trẻ đã và đang duy trì nghề mộc truyền thống của làng; người có điều kiện kinh tế khá giả thì mở xưởng, làm chủ cơ sở, còn người ít vốn thì làm tại nhà, còn lại đi làm thuê cho các cơ sở mộc khác. Qua quá trình phát triển, làng nghề mộc Đông Thượng đang dần phát triển theo hướng hiện đại hóa sản xuất, trước đây các công đoạn làm ra sản phẩm chủ yếu, như: Xẻ, khoan, cưa, đục, tiện, phay, bào, đánh bóng, phun sơn... đều làm bằng tay thì bây giờ được thay thế bằng máy móc, thiết bị hiện đại, nên nhiều sản phẩm có những đường nét hoa văn tinh xảo được thể hiện phong phú, sống động qua những tấm gỗ; giúp nâng cao hiệu quả sản xuất, chất lượng, hạ giá thành sản phẩm.

(Xưởng mộc gia đình ông Bùi Thế Tịnh với những máy móc hiện đại)
 

Cùng với những tháng, năm thăng trầm của lịch sử phát triển, làng nghề mộc Đông Thượng được Nhà nước tiếp sức, hỗ trợ bằng nhiều hình thức như: Đầu tư xây dựng cụm công nghiệp làng nghề tập trung có diện tích 1,45 ha. Năm 2008, qua chương trình giải quyết việc làm, các hộ dân làm nghề được vay 200 triệu đồng với lãi suất ưu đãi. Năm 2009, UBND xã Lãng Sơn thành lập Hội nghề mộc Đông Thượng, đây chính là hạt nhân góp phần phát triển nghề mộc tại địa phương. Năm 2010, Đông Thượng vinh dự được UBND tỉnh Bắc Giang công nhận là làng nghề truyền thống. Tiếp tục, trong năm 2012 - 2013, UBND huyện Yên Dũng cũng dành 150 triệu đồng từ nguồn ngân sách huyện các hỗ trợ hộ dân mua sắm máy móc, thiết bị vào trong sản xuất, tổ chức cho làng nghề tham gia các hội chợ triển lãm trong và ngoài tỉnh. Năm 2015, UBND tỉnh đầu tư nâng cấp hoàn chỉnh hệ thống giao thông của làng nghề với chiều dài 3.143 m nối liền từ tỉnh lộ 299B tới trung tâm của xã Lãng Sơn, đường rộng 5,5m trong khu dân cư và 7m ngoài khu dân cư, kinh phí đầu tư khoảng 12,4 tỷ đồng.

(Một số sản phẩm đồ mộc của làng nghề Đông Thượng).

Bên cạnh đó, Trung tâm Khuyến công và Tư vấn phát triển công nghiệp Bắc Giang đã tổ chức mở lớp đào nghề mộc dân dụng cho những lao động chưa biết nghề và bồi dưỡng, nâng cao tay nghề cho người dân; tổ chức lớp khởi sự doanh nghiệp tại làng nghề; tổ chức cho làng nghề tham quan, học tập, trao đổi kinh nghiệm tại các làng nghề mộc nổi tiếng như Đồng Kỵ (Bắc Ninh), La Xuyên (Nam Định); quảng bá, giới thiệu sản phẩm của làng nghề thông qua các hội chợ triển lãm trong nước, calatog... Năm 2015, từ nguồn kinh phí khuyến công của tỉnh, Trung tâm hỗ trợ 70 triệu đồng cho Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Quang Tùng, là đơn vị tiêu biểu của làng nghề nhằm động viên doanh nghiệp, khuyến khích các cơ sở mộc khác trong làng nghề mạnh dạn đầu tư ứng dụng máy móc, thiết bị vào sản xuất.

Với sự nỗ lực mạnh mẽ của các cấp, các ngành và nội lực của người dân địa phương, làng nghề mộc Đông Thượng truyền thống hiện nay không những được duy trì mà còn phát triển mạnh mẽ, đưa mức thu nhập bình quân từ 8 triệu đồng - 12 triệu đồng/người/tháng đối với thợ trung bình, còn đối với thợ giỏi thì mức thu nhập có thể từ 15-20 triệu đồng/người/tháng.

Nghề mộc đã giúp người dân địa phương có nguồn thu ổn định, nhiều hộ xây dựng nhà cửa khang trang. Thương hiệu đồ mộc Đông Thượng ngày càng vươn xa hơn./.

(Nguồn Internet)

Chùa Vĩnh Nghiêm, còn được gọi là chùa Đức La, là một ngôi chùa cổ tại làng Đức La, xã Trí Yên, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang (cũ)., nay thuộc TDP Long Khánh, phường Tân An, tỉnh Bắc Ninh. Chùa Vĩnh Nghiêm là ngôi chùa cổ, là nơi lưu giữ lại bộ mộc bản gốc duy nhất của Phật phái Trúc lâm. Đã được UNESCO trao Bằng công nhận 3000 mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm là di sản tư liệu ký ức thế giới.

Chùa được công nhận là một trung tâm Phật giáo, nơi đào tạo tăng đồ cho cả nước, nơi phát tích Tam Tổ phái Thiền Trúc Lâm của Phật giáo Việt Nam. Năm 2015, chùa được Nhà nước Việt Nam công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt.

Chùa Vĩnh Nghiêm tọa lạc nơi hợp lưu của sông Lục Nam và sông Thương (gọi là ngã ba Phượng Nhãn). Chùa nhìn ra ngã ba sông, phía Lục Đầu Giang - Kiếp Bạc, vùng Cẩm Lý cửa ngõ ra vào núi Yên Tử. Bao quanh chùa là núi non trong đó có núi Cô Tiên. Bên kia sông là vương phủ của Trần Hưng Đạo, đền Kiếp Bạc.

Tượng thờ các vị Tổ Sư dòng phái Trúc Lâm trong chùa.

Tương tuyền chùa Vĩnh Nghiêm được khởi dựng vào thời Lý (thế kỷ XI). Cuối thế kỷ XIII, (1010-1028) Phật hoàng Trần Nhân Tông cho mở mang, xây dựng nơi đây thành trung tâm Phật giáo lớn của thời Trần, đổi tên chùa là Vĩnh Nghiêm, gắn liền với sự ra đời và phát triển của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử. Với vai trò là một trong chốn tổ của thiền phái, chùa Vĩnh Nghiêm được xây dựng với quy mô kiến trúc bề thế, nhiều hạng mục, mang tính quy chuẩn, mẫu mực của kiến trúc chùa tháp truyền thống. Đây là ngôi chùa cổ có kiến trúc giàu bản sắc Phật Việt nhất mà không ngôi chùa nào trong vùng có được, xứng danh là một “đại danh lam cổ tự”.

Trong chùa còn thờ Tượng Phật, tượng các vị Tổ dòng Trúc Lâm, tượng các vị sư Tổ sau này, tượng Hộ pháp, tượng La Hán… Trong chùa còn có chiếc mõ dài gần nửa mét, được sơn đen bóng, lỗ thoát âm có đề hai dòng chữ Phạn. Chùa Vĩnh Nghiêm xưa là nơi đào luyện tăng đồ Phật giáo nên là nơi tàng trữ để các bộ ván kinh xưa rộng tới 10 gian nhà. Đó là những bộ ván kinh có từ 700 năm nay, là kho sách cổ vô cùng quý giá, như: Sa di tăng Sa di lì tỷ khiêu lỵ (348 giới luật), bộ Yên Tử nhật trình từ thế kỷ 15 (quá trình hình thành phái Trúc Lâm), Hoa nghiêm sớ, Di đà sớ sao, Đại thừa chỉ quán, Giới kinh ni... Ngày nay có nhiều kệ ván in kinh sử vẫn còn tại chùa. Người xưa gọi đây là khắc in, minh chứng chùa Vĩnh Nghiêm từng thống lãnh 72 chốn tùng lâm.

Mộc bản Chùa Vĩnh Nghiêm

Hiện nay, kho mộc thư vẫn lưu giữ được 34 đầu sách với gần 3000 bản khắc, mỗi bản có hai mặt, mỗi mặt 2 trang sách khắc ngược (âm bản) khoảng 2000 chữ Nôm, chữ Hán. Những bản khắc đó vẫn được lưu truyền tại nước ta với từng nét chữ sắc xảo, tinh tế. Ngày nay, những giá trị đó vẫn còn giữ nguyên bản, không bị hao mòn giá trị.

Diện tích chùa khoảng 1 ha, bao quanh chùa là lũy tre dày đặc. Hiện nay, chùa được tu tạo và tạo điều kiện thuận lợi cho du khách đến du lịch và lễ bái. Du khách có thể đi theo lộ trình như: cổng tam quan, đi sâu vào khoảng 100m nữa là bái đường hay còn gọi là chùa Hộ. Hai bên đường chùa được xây dựng những khóm thông khoảng tầm 1m để tạo thành tùng lâm.

Trên sân chùa có một bia đá to, gồm 6 mặt dựng năm Hoằng Định thứ 7 (1606). Ngay trước mặt tấm bia cổ là vườn tháp mộ của 5 vị sư: Phù Lãng Trung pháp (hiệu Sa môn), Thông Duệ ứng Duyên, Thanh Quý, Tịnh Phương Sa môn, Thanh Hanh và một số tháp khác.

Sau khi đã qua cổng tam quan, du khách có thể đi đến Toà tiền đường, Thiêu hương, Thượng điện, Nhà tổ đệ nhất, Gác chuông, Nhà tổ đệ nhị, Hai dãy hành lang đông tây. Mỗi một kiến trúc tại đây đều được tu sửa theo lối cổ xưa để không làm mất bản sắc văn hóa hàng ngàn năm. Năm 1964 chùa được xếp hạng là di tích Lịch sử - Văn hoá cấp Quốc gia.

Lễ hội chùa Vĩnh Nghiêm được tổ chức vào ngày 14 tháng 02 âm lịch, thu hút đông đảo người dân địa phương và khách du lịch trong và ngoài nước tới dự.

Nguồn: dulichbacgiang.gov.vn